Designtegels.nl
Links/Historie cementtegels
Cement, pigment, water, tijd en veel geduld. Wie dat voorhanden heeft, zou in theorie een gedecoreerde cementtegel kunnen maken. Daarmee deden de Moren het tien eeuwen geleden al en daarmee gebeurt het in de cementtegelfabrieken van nu nog steeds. De productietechniek en het cement zelf zijn in de loop der tijd doorontwikkeld en geperfectioneerd, maar in de basis is het nog steeds hetzelfde ambachtelijke en milieuvriendelijke handwerk.
In 711 vielen de Moren Spanje binnen. Na enkele decennia hadden zij heel Spanje en het zuiden van Portugal veroverd. Zij maakten de Europeanen bekend met de techniek om cementtegels te maken en met de daarop aangebrachte kleurige kunstzinnige Islamitische decoraties en patronen. Men goot gekleurd marmerpoeder in een mal en strooide daarover een soort cement. Door het geheel daarna goed samen te persen ontstond een tegel die gebruikt werd voor vloeren en wanden.
De Moren voerden de Islam in en er ontwikkelde zich een hoogstaande Moors-Spaanse cultuur. Het centrum hiervan was de stad Córdoba, waar kunst, literatuur en wetenschap opbloeiden. In de bouwkunst heeft de eeuwenlange overheersing door de Moren duidelijke sporen nagelaten. Vooral in Zuid-Spanje, in steden als Córdoba, Sevilla, Granada en Málaga. Het Alhambra-paleis bij Granada is één van de mooiste voorbeelden van Moors-Arabische bouwkunst in Europa, de muren zijn er prachtig versierd met talloze veelkleurige tegels.
Nadat de Moren in 1492 definitief uit Spanje waren verdreven, raakten de kleurig gedecoreerde cementtegels uit de gratie. Daar kwam pas weer verandering in in de negentiende eeuw.
Talloze archeologische vondsten hadden in Europa de interesse aangewakkerd in eeuwenoude beschavingen en culturen. Eén daarvan was de vroegere Arabische cultuur. In de Islamitische architectuur werd altijd veel gebruik gemaakt van levendige kleuren en van patronen en ontwerpen die zijn gebaseerd op geometrie, kalligrafie, bloemen en planten. De basis van deze ontwerpen werden door nieuwe ontwerpers in de Mediterrane overgenomen en veelal per land iets aangepast naar de eigen culturele smaak.
Aan het einde van de negentiende eeuw was het gebruik van cementtegels vooral erg populair geworden onder de high society van Barcelona. Dit viel samen met het hoogtijdagen van de architectonische stroming Art Nouveau. Barcelona speelde toen een grote rol op het gebied van design en architectuur met als grote voorganger Antonio Gaudí. Net als andere architecten en ontwerpers ontwierp ook Gaudí een eigen cementtegel. Dit was een appelgroene zeshoekige tegel die hij gebruikte voor het interieur van de Casa Milà in Barcelona. Cementtegels werden in deze periode ook in de rest van Spanje steeds populairder en daarna in andere Zuid-Europese landen.
Cementtegels waren aan het begin van de twintigste eeuw uitgegroeid tot de populairste vloerbedekking in de Mediterrane regio: Noord-Afrika, Frankrijk, Spanje, Portugal, Italië. Hiervandaan hadden de tegels zich ook verspreid naar de voormalige Europese kolonies. Inmiddels werden cementtegels in alle uithoeken van de wereld gebruikt. Aan deze glorietijd kwam pas een einde in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Er kwamen meer en goedkopere industriële producten voorhanden en men stapte veelal over op graniet of plavuizen van keramiek of kunststof.
Nu, aan het begin van de eenentwintigste eeuw, neemt de vraag naar authentieke producten toe. Daardoor staan we volgens sommigen aan de vooravond van een nieuw gouden tijdperk voor cementtegels, die tegenwoordig in Nederland ook bekend staan als Portugese tegels of mozaïektegels. Het hernieuwde enthousiasme voor dit duurzame 'groene' product kan worden uitgelegd als een tegenreactie op het huidige technologische tijdperk waarin bovendien veel industrieel vervaardigde materialen het nodige vergen van het milieu. De productie van cementtegels gebeurt zonder verhitting en de gebruikte ingrediënten zijn milieuvriendelijk en duurzaam. Net als eeuwen geleden. Daarom maken steeds meer professionele ontwerpers en particulieren graag gebruik van cementtegels als kwalitatief en decoratief element dat doet herinneren aan vervlogen tijden van schoonheid en exclusiviteit.
